గణేశ శ్లోకం: గజాననం భూత గణాధి - తాత్పర్యం

వెలగ పళ్ళు, రేగు పళ్ళు

 గణేశ శ్లోకం:

గజాననం భూత గణాధి సేవితమ్ 

కపిత్థ జంబూ ఫల సార భక్షితమ్

ఉమా సుతం శోక వినాశ కారణమ్

నమామి విఘ్నేశ్వర పాద పంకజమ్ 

ప్రతి పదార్ధం: గజ = ఏనుగు; ఆననం = ముఖము; భూత గణాది = భూత గణములు మొదలయిన; సేవితం = సేవించబడు; కపిత్థ = వెలగ; జంబూ = రేగు; ఫల = పండు/పళ్ళు; సార = గుజ్జు; భక్షితం = తినువాడు; ఉమ = పార్వతి; సుతం = పుత్రుడు/కొడుకు; శోక = దుఃఖం; వినాశ = నశింప జేయు; కారణం = కారణమైన వాడు; నమామి = నమస్కరింతును; విఘ్నేశ్వర = విఘ్నములకు అధిపతియైన వినాయకుని; పాద = పాదములు / చరణములు; పంక = బురద; జ = పుట్టినది; పంకజం = బురదలో పుట్టినది = కమలము/పద్మము. 

తాత్పర్యం:  గజ ముఖుడు, భూత గణములచే సేవించ బడే వాడు, వెలగ మరియు రేగు పండ్ల గుజ్జును భక్షించు వాడు, పార్వతీ పుత్రుడు, దుఃఖమును నశింప జేయుటకు కారణమైన వాడు అయిన విఘ్నేశ్వరుని పాద పద్మములకు నమస్కరిస్తున్నాను. 

గణానాం త్వా గణపతి గమ్ -తాత్పర్యం

 

గణానామ్ త్వా గణపతిగ్‍ం హవామహే

కవిమ్ కవీనా ముపమశ్రవస్తవమ్

జ్యేష్ఠ రాజం బ్రహ్మణాం బ్రహ్మణస్పత

ఆన శ్శృణ్వ న్నూతిభి స్సీద సాదనమ్

ప్రతి పదార్ధం: గణానామ్=భూత గణములకు; త్వా=నిన్ను; గణపతిగ్‍ం= గణపతివి; హవామహే=ఆహ్వానించుచున్నాము; కవిమ్=కవివి; కవీనామ్=కవులలో; ఉపమ=పోలిక; అశ్రవస్తమమ్=మిక్కిలి అధికుడవు; జ్యేష్ఠ రాజమ్=రాజాధిరాజువు; బ్రహ్మణామ్=బ్రహ్మణ్యులలో; బ్రహ్మణస్పతే =గొప్ప బ్రహ్మణ్యుడవు; ఆ=అయిన; నః=మాకు; శృణ్వన్=ఆలకించి; ఊతిభిః=కోర్కెలు తీర్చువాడవై ; సీద=అలంకరించుము;సాదనమ్=ఆసనము/స్థానము.

తాత్పర్యం: భూత గణములకు అధిపతివి, విద్వాంసులలో విద్వాంసుడవు, పోల్చదగిన కీర్తి శ్రేష్టులకు కూడా నీవే పోలికవు, బ్రహ్మణ్యులలో బ్రహ్మణ్యుడవు, సర్వ జగత్తుకు అధిపతివి (రాజాది రాజువు), అయిన నిన్ను మా కోర్కెలు తీర్చుటకు, మా ప్రార్థన ఆలకించి ఈ పూజా సమయము నందు ఈ స్థానమును లేక ఆసనమును అలంకరించుము.   

శ్రీ రామ శ్లోకం - ఆపదామప హర్తారం

శ్రీరాముడు

 కష్టాలను గట్టెక్కించే కరుణామూర్తి, మనకు వచ్చిన ఆపదలను తొలగించి శాంతిని సుఖాన్ని ప్రసాదించే పరంధాముడు ఆ శ్రీరాముడు. సుఖ, శాంతులు, ఆయురారోగ్యాలే కదా ఆయన మనకిచ్చే సంపదలు. ఆపత్కాలంలో ఈ శ్లోకాన్ని జపిస్తే అన్ని బాధలు తొలగిపోతాయని అందరి నమ్మకం. అటువంటి మహిమాన్వితుడైన సుందర రామునికి ఎల్లప్పుడూ తలచుకుంటాం. అదే ఈ శ్రీ రామ శ్లోకం.

ఆపదామప హర్తారం దాతారం సర్వ సంపద

లోకాభిరామం శ్రీరామం భూయో భూయో నమామ్యహమ్ 

ప్రతి పదార్ధం: ఆపదాం* = ఆపదలను; అపహర్తారం = పోగొట్టువాడు; దాతారం = ఇచ్చువాడు; సర్వ = అన్ని; సంపదాం = సంపదలను / సిరులను; లోకం  = లోకములో; అభిరామం = అందమైన వాడు; శ్రీరామం = శ్రీరాముని; భూయో భూయో (భూయః + భూయః) = మాటి మాటికి / పదే పదే; నమామ్యహం = నమామి + అహం;  అహం = నేను; నమామి = నమస్కరిస్తున్నాను.

తాత్పర్యం: ఆపదలను పోగొట్టువాడు, అన్ని సంపదలను ఇచ్చువాడు, లోకములో అతి సుందరమైన వాడైనట్టి శ్రీ రామచంద్రునికి మాటి మాటికి నమస్కరిస్తున్నాను.

*ఆపః = నీరు; దం = ఇచ్చేది; నీటిని అంటే ఈ సందర్భంలో కన్నీటిని ఇచ్చేది అనగా ఆపదలను కలిగించేది అనే అర్ధం ఉండవచ్చు. ఇది కేవలం నా ఊహ మాత్రమే.

ప్రథమ దేవతా స్తుతి

గణేశ ప్రార్థన లేనిదే ఏ కార్యం మొదలెట్టం కదా! ఆఖరికి విష్ణు సహస్ర నామం ప్రారంభం కూడా వినాయకుని స్తుతితో మొదలవుతుంది. నా ఈ కొత్త బ్లాగును కూడా గణేషుని స్తుతితో ప్రారంభిస్తున్నాను. వీలైనంత వరకు సంస్కృత  శ్లోకాలకు అర్ధం వివరిస్తూ భక్తికి సంబంధించిన విషయాలను నలుగురితో పంచుకోవాలనే ఓ చిన్న తపన - సూర్య నారాయణ వులిమిరి. 

విఘ్నేశ్వరుడు

   

గణేశ స్తుతి:

శుక్లాంబరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజం 

ప్రసన్న వదనం ధ్యాయేత్ సర్వ విఘ్నోప శాంతయే 

ప్రతి పదార్ధం: శుక్ల = తెల్లని; అంబర = వస్త్రం (ఆకాశం అని కూడా మరొక అర్థం); ధరం = ధరించిన వాడు; శశి = చంద్రుని; వర్ణం = రంగు గల; చతుర్ = నాలుగు; భుజం = భుజములు / బాహువులు; ప్రసన్న = సంతుష్టమైన; వదనం = ముఖము; ధ్యాయేత్ = ధ్యానింతును; సర్వ = అన్ని; విఘ్న = అడ్డంకులు; ఉపశాన్తయే = ఉపశమించుటకు / తొలిగి పోవుటకు.  

తాత్పర్యం: తెల్లని వస్త్రములు ధరించినవాడు, సర్వవ్యాపకుడు, చంద్రుని వంటి కాంతి గలవాడు, నాలుగు భుజములు గలవాడు, సంతుష్ట మైన ముఖము కలవాడు అయిన గణపతిని అన్ని అడ్డంకులు తొలగింప జేయుటకై ప్రార్థిస్తున్నాను.